Шелектегі шаруашылықта темекі жапырақтарын табиғи әдіспен – күн сәулесіне 3-4 күн бойы, жапырақ толық кепкенше ұстайды. Оларды таңертең ертемен, яғни түнгі дымқыл ауадан соң сынып, үгітілмейтіндей жұмсақ күйде болған кезде жинап алады

Жапырақты бауға тізіп, сарайдағы немесе жаппадағы сырыққа іліп қояды. Жапырақты жел мен дымнан қорғап кептіреді

Сұрыптауға толық дайын болғанша осы күйінде сақталады

Қыркүйектің ортасынан желтоқсанның соңына дейін темекіні өткізуге дайындау басталады. Ол үшін жапырақтарды сұрыптап, жаныштап қалыпқа келтіреді. Суретте Халисхан болашақ темекінің бумасын ұстап тұр

Жабық ғимараттың ішінде жапырақтарды мұқият баудан шешіп алып, сұрыптаушыларға береді

Сұрыптауға ер-әйел бірдей қатысады. Бұл процесте әркімге жұмыс табылады

Темекі өсіру жұмысын негізінен Қырғызстаннан келген еңбек мигранттары атқарады, ол күзде шикізатты тапсырған соң еліне қайтады

Темекіні 6 сортқа сұрыптайды. Сортты жапырақтың түсі мен сапасына қарап ажыратады. Бір адам күніне 60 кг-ге дейін темекі сұраптай алады

Сұрыптаған кезде темекі жапырағын бірыңғай жатқызады, содан кейін механикалық сыққыға салып жаныштап, 14-тен 18 кг-ға дейінгі салмақтағы теңдер дайындайды

Дайын теңді тасымалдауға ыңғайлы болу үшін зығырдан жасалған қатты матамен орайды. Темекі компаниясы бүкіл шикізатты соңғы жапырағына дейін қалдырмай сатып алады, өнімді өткізуге толық кепіл бар. Темекі партиясы дайын болысымен оны «Филип Моррис Қазақстан» компаниясының қабылдау орнына жөнелтеді

Өзінің жұмыс кестесіне сәйкес фермер дайын өнімді сатып алатын орынға алып барады. Темекі өткізетін мезгілде ол жерде тәулігіне 800-1000 кило шикізат қабылдайды

Бұрын фермерлер қазіргіден әлдеқайда көп еді, бірақ экономикалық дағдарыс салдарынан олардың саны азайды. Статистика бойынша, 2002 жылы олардың саны 4700 болса, 2011 жылы небары 200 қалған

Бір гектардан фермер 1,7-ден 2,5 тоннаға дейін өнім жинайды

Шикізатты барлығы: фермер де, оның осы темекіні өсіріп, жинаған жұмысшылары да бірге өткізеді, бұл ары қарай өзара есеп айрысу кезінде айқындықты қамтамасыз ету үшін керек. Еске сала кетейік, жарты жыл бойы тынымсыз еңбек ететін жұмысшылардың әрқайсысы 1000-нан 1500 долларға дейін еңбек табуы мүмкін

Теңдерді қабылдау үстеліне жеткізу үшін арбаға тиейді

Бір қызығы, темекі өткізетін жердің барлығында шылым шегуге тыйым салынған

Фермер үшін бұл тағы бір еңбек маусымының аяқталғаны

Теңдерді тексеруге дайындап жатыр

Темекі компаниясы шикізаттың сапасы жақсы болуына мүдделі, сондықтан фермерлерге барынша жәрдем көрсетеді. Мысалы, оларды өндіріске керекті материалдармен жабдықтап, тұқымнан көмектеседі, агротехника, суғару, көшет отырғызу, жапырақтардың алғашқы үзілетін мезгіліне байланысты мәселелері бойынша кеңестер береді

Қазақстанда 6 компания темекі нарығын өзара бөліскен. Олардың ішінде ең ірісі JTI (44%), «Филип Моррис Қазақстан» (42%) және BAT (8-9%) («Курсив» газзетінің деректері бойынша). Сатып алынатын бүкіл өнім осылардың еншісінде

Сарапшы сканердің көмегімен темекінің сортын анықтайды, бұл оның бағасына әсер етеді: бір келі темекінің құны 98 теңгеден 336 теңгеге дейін жетеді

Бұған фермердің де, жұмысшының да қатысқаны маңызды, олар әр теңдегінің қандай сапаға жатқызылып, қаншаға сатып алынғанын өздері көруі керек

Сарапшы қабылдап алған кезде әр теңді 6 жерден ашып қарайды, бұл темекінің сортын анықтау үшін керек. Әр теңге штрих-код жапсырылады, онда бұл темекінің қандай сорт екендігі, оны кім өндіргені, сондай-ақ темекіні өткізген орын мен уақыты жазылған

Шикізатты өткізген кезде темекі жапырағының тұтас болғаны жөн. Темекінің сапасына климаттық жағдай, дұрыс бапталуы және топырақ көрсеткіштері әсер етеді. Қазақстанның оңтүстігінде саздауық жерде темекі жақсы өседі, ал Алматыға жақындаған сайын, топырақ ауырлай түседі, ол өнім сапасына әсер етеді деп саналады

Темекінің «Талғарлық 28» сортының үлгілері ішінара жергілікті сигарет маркаларын өндіруге пайдаланылады және Ресей , Украина, Чехия мен Литваға экспортқа шығарылады. Қазақстанда жасалатын шетелдік сигарет маркалары үшін басқа сортты темекі пайдаланылады. Оны Еуропадан арнайы әкеледі

Лаборант темекінің дымқылдығын анықтау үшін теңдегі темекі жапырағынан аздап алды

Темекінің дымқылдығы 7 минуттың ішінде булау арқылы анықталады, оның көрсеткіші 18%-дан аспауы тиіс. Егер дымқылдық шекті мөлшерден асып кетсе, онда фермерлер темекіні кері алып кетіп, тағы кептіріп, кейінгі партиямен бірге қайта тапсырады

Барлық тексерулерден соң теңдерді қоймаға тасымалдау үшін қайтадан қаптап тігеді

Одан ары қарай темекі лента арқылы уақытша сақтау қоймасына түседі. Бұған қоса әр тең бойынша мәліметтер ортақ деректер базасына енгізіледі

Онда темекіні сортына қарай жинайды. Егжей-тегжейлі ақпараттың барлығы стикерде жазылған

Бір жылда өнім қабылдайтын орынға 400 тоннаға жуық темекі шикізаты түседі

Енді соңғы кезе қалды - сигарет өндіріп шығару. Vox Populi өз оқырмандарына ол процесті де көрсетуге тырысады. Жалғасы бар...