Мынау менің ұлым Жанәлі, бірақ барлығы оны жай ғана Жаник деп атайды

Біздің жасымыз бесте, кеше ғана балалар бақшасында бізді дайындық тобына көшірді. Біз оны мақтан етеміз

Әйтсе де әлі анамыздың немесе әжеміздің көмегінсіз киіне де алмаймыз

Күн сайын Жаник балабақшаға өзімен бірге бір ойыншықты таңдап алып барады. Ойыншықты мықтап таңдайтыны сонша, кейде ұзақ ойланып тұрып қалады

Ал мына кісі біздің әжеміз. Жаник оның 11-ші шөбересі. Ең сүйіктісі! Әжесінің арқасында Жаник қазақша мақаммен сөйлейді

Мен ұлымды күн сайын үлкен әлемге шығарып саламын. Жалғыз өзін. Күндердің күнінде барлық аналарға осылай істеуге тура келеді. Мен әлемдегі барлық аналар сияқты бұл сәтті қорқынышпен күттім...

Бәлкім, мен өзгелерге қарағанда қаттырақ толқыған шығармын... Неліктен екенін түсінген шығарсыз? Менің ұлым - бойында африкалық қаны бар қазақ ұлы

Қатты толқыдым - әлем менің баламды қалай қабылдар екен? Әлемде ылғи әділеттілік бола бермейді ғой. Кейде адамдарға біреудің жалпы сүрлеуден сәл қиыстау басқаны ұнамайды

Бірақ, мен бекер алаңдаған сияқтымын. Жаник еш берде өзін бөтенмін деп сезінбейді. Балалар оны жақсы көреді, ал үлкендер... Ал үлкендер Жаникті еркелетеді, бөле-жара қарайды, міне, бұл проблема. Онысы менің ұлымды тәкаппар етіп жібермей ме деп те алаңдаймын. Кейде оның бойында сондай "жұлдыз дертінің" белгілері жылт еткендей болады

Данагөй әжеміз баланың жасына қарамастан зейінді және жүрегі адал болып өсіп келе жатқандығын айтып отырады

Балалар Жаникті құрмет тұтады. Тәрбиешілер оның бойында жетекшілік қасиеттер барын, бірақ әлімжеттілік жоқ екендігін айтып қояды. Дайындық тобына барған алғашқы күні біреу оның сүйікті ойыншығын сындырып алыпты. Тәрбиешілер енді ол мұндай жағдайда әдеттегідей байбаламға басады деп күткен екен, бірақ Жаник тек пәлсапалық кейіппен күрсініпті де, ары қарай ойынын жалғастыра беріпті

Тәрбиешісі Маржан Марланбайқызының айтуынша, балалар кішкентай кезінде әлеуметтік, нәсілдік, этникалық және тіпті тілдік ерекшеліктерге мән бермейді. Бір жыл бұрын Жаниктің тобына Қытайдан келген оралман отбасының қызы жаңадан келді. Ол қыз орыс тілін білмейтін, тәрбиешілер ол қыз бала бұл ұжымға бауыр басып кете алмайды-ау деп алаңдаған екен. Ал балалар бір бірімен тамаша тіл табысып кеткенде тәрбиешілердің таң қалғанын көрсеңіз!

Барлық проблемаларды үлкендер ойдан шығарады - бұған мені кәдімгі алматылық балабақшадағы балалар үйретті. Олар менің ұлымның түсі бөлек екеніне назар да аударған жоқ. Ал осы түске бола кейбір туысқандармен арада кірбің түскен еді

Ксенофобия адамзат табиғатына кереғар нәрсе. Оған көз жеткізгіңіз келсе - балабақшаға келіңіз. Сіз миллиондаған баланың арасынан бір де бір расисті немесе ұлтшылды таба алмайсыз. Ал бала тілімен тек шындық қана емес, табиғат-ананың сөзі айтылады

Жаниктің ағасы Амирка - таэквандодан қара белбеу иесі. Ол шығыс жекпе-жегінің даналығы жиеніне де пайдалы деп ұйғарды. Амирка аптасына үш рет Жаникті жаттығуға өзі жетектеп апарады

Жаниктің таэквондоға барғанына мен де қуандым. Бұл жай ғана спорт және келешекте біреуге есесін жібермеу ғана емес. Мен үшін одан маңыздысы - таэквондо баланың мінезін тәрбиелейді. Адалдық, мәрттік, кең пейілділікті қалыптастырады

Жаниктің жаттықтырушысы Серік Асқарұлы әйгілі адам - 4-ші дан қара белбеу иегері. Жаник үшін ол ең беделді кісі және нағыз ер адамның озық үлгісі

Мен алғашқы күннен жаттықтыру кезіндегі тәртіпті бірден аңғардым. Ұлдар өз Ұстаздарының айтқанын бірден ұғады және бұлжытпай орындайды. Ал ол бәлендей қатал емес және тіпті дауысын да көтеріп сөйлемейді

Жаник әзірге ақ белбеу тағады. Ақ белбеудің принципі - құрмет пен зейін бөлу. Бірде ұлым үйге келді де, күтпеген жерден маған үстелді жинауға жәрдемдесті. Ал содан кейін менен: мама, бұл құрмет пе, жоқ әлде зейін бөлу ме деп сұрады Мен оған - зейін бөлу деп жауап бердім

Осы демалыс күндері Жаник сары белбеу үшін сынақ тапсырып көрмек. Мұндағы принцип - адал болу. Серік Асқарұлы маған "Адал болу деген не?" деген сұраққа Жаниктің: "Қалжыңдамау" деп жауап қатқанын күле отырып айтып берген еді

Шынымды айтсам, мен үшін Жаниктің жаттықтыру кезінде таза ерлер ұжымында болатыны маңызды. Өйткені үйде ол өзін жақсы көретін әйелдердің ортасында өсіп жатыр ғой

Міне сол себепті ұлдарын әкесіз өсіріп жатқан барлық таныс аналарды мен тікелей Серік Асқарұлына жіберемін

Адамдар әртүрлі ғой, сондықтан көпшілік орындарда неше түрлі оқиғалар болып жатады. Кейбіреу бұрылып қараса, енді біреулер таң қалып аузын ашып қарайды. Мулат баланы емес, құдды бір жер-көкте жоқ жанды көргендей болады. Оған таң қалатындай соншалықты нені байқады екен?

Бірақ, ондай сирек болады. Мейлі, бәрібір ешкім біздің көңіл-күйімізді бұза алмайды!

Жаник өзіне деген ықылас-пейілден кенде емес, одан қашса да құтыла алмас еді. Оған бөле-жара қарайды: мысалы, дүкен күзетшілері аулада онымен доп қуалағанды ұнатады. Ұлым не себепті екендігін ұқпаса да, өзінің «ерекшелігін» сезетін тәрізді, сондықтан көпшіліктің өзіне назарын солай болуы тиіс нәрсе сияқты қабылдайды. Сол себепті маған кейде тәрбиелік мақсатта оның бойында қылаң бере бастаған "жұлдыз дертінің" алдын алуға тура келеді

Кейде оған деген назар тосын түрлі болып келеді. Бірде балабақшадан соң ұлым өзінің ең жақсы құрбысы Дариғаштан естіген сөзін маған мақтанышпен айтып берді: "Сен шоколад сияқты тәп-тәттісің, мен сені жалап-жұқтап, жеп қойғым келеді!" Мен бұған біраз абыржып, тіпті айтуға сөз таба алмай қалдым

Кейде ұлыма ұрлана қарап, "Құдайым-ау, бұл менің өмірімнің ең жарқын бөлігі ғой деген ойға қаламын. Япырау, солай екендігіне титтей де күмәндана алар ма едім?...

Өзім барлығын дұрыс жасадым деп ойлаймын. Біз Жаникпен көп әңгімелесеміз, барлығын талқылаймыз, бізде айтуға болмайтын тақырып жоқ. Бірақ әкесі туралы әзір сөйлескен жоқпыз. Уақыты келгенде мен оған барлығын түсіндіремін. Жаниктің әкесі екеуміздің дәм-тұзымыз жараспады. Тағдыр солай болды. Ол Қазақстанда ұлы өсіп жатқандығынан хабардар. Олар әйтеуір бір міндетті түрде кездеседі. Біз Жаниктің екінші отанына барармыз, ол әкесінің туған-туыстарымен танысар. Бұл оның екінші бір жартысы ғой. Адам әрқашан таңдау жасай алатындай болуы керек, және де өзінің түп-тамырын білуі тиіс, мен солай деп санаймын

Бірақ адам өзі туралы ойлағандағыдан әлдеқайда ертерек сезінеді. Мен кіммін, қайдан келдім? Мұнда қалай тап болдым, неге бұндаймын? Ұлым менен көп нәрселерді сұрайды. Мысалы, «Менің денем сенікі сияқты болуы үшін қанша уақыт жуыным керек?»

Кейде кішігірім жанжал да болып тұрады. Әзірге, Құдайға шүкір, тек ойыншықтарға байланысты ғана

Бірақ біз әрқашан ымыраға келіп, келісімге тоқтаймыз

Ал мынау біздің аула сыпырушымыз. Ол Жаникті жанындай жақсы көреді, сәбиді Қара батыр деп атайды және болашағы зор екендігін айтады. Ал бірде ол Жаникке арнап бір бидон жаңа сауылған сүт әкелді. Батырлар тек табиғи азықпен ғана тамақтануы керек дейді. Әжеміз оның бұл ісіне дән риза болып қалды, алыс ретінде оны «осы ауладан тапқан ұлым» деп атайды!

Сондықтан Жаниктің арқасында отбасында бәріміз биік тауда жайылатын сиырдың экологиялық таза сүтін ішетін болдық. Көршілер де өтініш айтып көріп еді, бірақ аула сыпырушы оларға әкеліп тұрудан бас тартты. Ол сүтті тек Қара батырға арнайы әкелетіндігімен түсіндірді

Жаник көп уақытын ұлы әжесімен бірге өткізеді. Мен бұған қуаныштымын, себебі менің әжем бойына көшпелі дәуірдің даналығын сіңірген өте ғажап адам. Ол балалық шағында көшпелі заманның соңғы кезеңін көрген, білесіз бе? Көктемде ауылдың жайлауға шығатыны әжемнің есінде... Менің нағашы бабам, әжемнің әкесі, бай адам болыпты. Ұжымдастыру жылдары отбасыны кәмпескелеп, әжем 13 жасынан колхоздың жұмысын істеуге мәжбүр болған. Қиындықтарға қарамастан, ол төңіректегі жұртқа ақжарқын, қалжыңқұмар әйел ретінде танылған

Жаник екеуміз де әжемізге қарыздармыз. Сәби дүниеге келмес бұрын мен мың ойланып-толғандым, көңілім күпті еді. Баланың әкесіз туу, оның үстіне басқа нәсілден болуы - біздің елде мұндай оңай емес. Шынын айту керек. Менің әкем сол қалпы бұл шешімімді құптамады. Бірақ мен оны кінәламаймын. Сондықтан әжемінің - туасың! - деген кесімді сөзі мен үшін өте маңызды болды. Оның махаббаты - біздің сүйенішіміз және адамдарға тән қырын қараушылықтан қорғанышымыз

Бірде мен Ирина Понаровскаяның сұхбатын оқыдым: ұлының қауіпсіздігін ойлап қорыққан танымал әнші әйел оны Америкаға жіберуге мәжбүр болған. Өйткені оның денесінің түсі қара, ал айналаңда ксенофобия дерті меңдеп алған қоғам. Бұл маған ой салды...

Бірақ мен әлемнің ұлыма мейірімді екендігін көріп келемін. Болашақта оның тағдыры қалай болатындығы маған белгісіз, бірақ біздің үй мен бүкіл шағын отбасымыз тұрғанда әрқашан оның берік тылы боларына сенімім мол. мүмкін ол әйгілі адамға айналып, бүкіл Қазақстанды паш етер! Немесе бүкіл әлемді көргісі келер, болмаса біреуді сүйіп, шаңырақ көтерер... Бірақ ол ешқашан көлгірлік пен адамдардың ашу-ызасынан қашуға мәжбүр болмайды деп сенемін

Қайырлы түн, менің кішкентай батырым!