VOX POPULI Григорий Беденко 17 мая, 2015 10:00

СЯМЫНЬ: ҚЫТАДАҒЫ АРАЛ-ҚАЛА

СЯМЫНЬ: ҚЫТАДАҒЫ АРАЛ-ҚАЛА
Фото: Григорий Беденко
Бұл қала танымал және ірі қытайлық мегаполистердің қатарына жатпайды, оның тұрғындар саны 3 миллион адамға ғана жуық. Аспан асты елінің есептерімен айтарлықтай көп емес. Туристтерде Сямыньды аса еркелетпейді. Бірақ, өмірде бір рет болсын ол жерде болып қайту қажет! Бұл өте қалыпты жер, ол жерде Марко Полоның жазуларынан белгілі ежелгі тарих және жылдам қазіргі шақ, біздің көз алдымызда ұлы мемелекеттің дамуы орын алған сәттері ұштасқан. Тілші, суретші және блогер Григорий Беденко Air Astana әуекомпаниясының шақыруымен Сямыньда болып қайты, өз әсерлерімен бөлісуде.

Сямыньнның (Xiamen) ең басты ерекешлігі – ол оның аралда орналасқаны. 

Қала – оның түлрі аудандары, шағын архипелагтың және оған жақын Тайвань ауданының жағалауының айтарлықтай көлемін алып жатыр. 

Тайвань өте жақын орналасқан. Сямындық жағалауда тіпті тайвандік роуминг қосылады. Қаладан 10 километр жерде Цзиньмень аталатын арал топтары орналасқан, олар Тайваньға тиесілі және күмәнді саналады. 

Ең алғаш қала жайла деректер б.д. 3-ші ғасырында Тунъaнь атаумен пайда болған. Бірақ, қала ең үлкен танымалдылыққа Сун (1126—1279 жж.)династиясының деректерінде Ама атаумен ие болған. 

1387-ші жылы Мин династиясының дәуірінде Джоу қолбасшы аралда қарақшылардан қорғашу үшін қорғаныс қабырғаларын тұрғызған еді. Сол кезде, қаланың қазіргі атауы пайда болса керек. Сямынь мандариндік диалекттен «Құлыпталынған порт» деп аударылады.

15-ші ғасырға дейін Амой-Сямынь бұл ауданның ең ірі сауда орталығы болып келді. Бұл жерге Индиядан, Аравиялық жартыаралдан және Батыс Азиядан кемелер келетін. 16-шы ғасырда бұл жерде португалдықтар, кейін испандықтар пайда болды. Олар филиппиндер және Мексика арқылы Еуропаға жіберілетін жібек саудасына қызыққан болатын. Ал 17-ші ғасырда қала голландықтары қызықтырған еді. Бірақ жергілікті саудагерлермен олар келісе алмады. 

17-ші ғасырда Қытай манчурлердің шапқыншылығына ұшырады. Сямынь біраз уақытқа жергілікті «Робин Гуд» қарақшы-елжүрек Чжэн Чэнгунның билігіне өтті. Ол қазірге дейін бұл жерде өте қадірлі. Біраз уақыттан соң Чжэн капитен Тайваньды жаулап сол жерде мәңгіге орналасты. 

Алғашқы ағылшын кемесі арал жағалауында 1670-ші жылы пайда болды. Ағылшындар келе сала аймақта жақсы сауда әрекеттерін жасады. Британдық Ост-Индалық компания Сямында алғашқы фабрикалар мен ірі фактория салды. Бірақ бұл сол сәтте ақ пекиндық басшылықтың наразылығын шақыртты, олар ағылшындардың өзімділшігіне таң еді. Сямында испандықтардан басқа ешкімге сауда жасауға мүмкіндігі жоқтығы жайлы жарлық та шыққан болатын. 

Жағдай түбімен Бірінші опиумдық соғыстан кейін өзгерді, ол Қытай үшін өте сәтсіз аяқталған еді. 1841-ші жылы Сямын сэр Хью Гоф және адмирал Паркердің жетекшілігмен британдық эскадрамен алынған еді. Еуропамен сауда қайта жанданды. 

20-шы ғасырдықң басына дейін Сямын Еуропаның мультимәдениетті колониясы болып келді. Бұл жерде христиандықтың түрлі тараулары ұсынылған болатын, оқу орындары мен медициналық мекемелер салынатын. Арал-қала түрлі коммерциялық өндірістергі тола еді. 

Қазір Сямын субпровинциалды маңыздылығы бар қала болып есептеледі және әкімшілік жүзінде қытайлық Фуцзянь ауданының құрамында. 

Қытай басшылығымен жүргізіліп жатқан реформалар және ашықтық саясаты қаланы еркін экономикалық аймаққа айналдырды. 

Онңтүстік-Қытай теңізінің жағалауында. 

Қазір Сямын Қытайдың ең жақсы қамтамасыз етілген қалаларының бірі болып есептеледі. 

Шағын қалалық базарда. 

Сямындық асхана мүлдем ащы емес, бірақ түрлі жидектерге толы. 

Көктің саудасы айтарлықтай жақсы жүріп жатыр. 

Шынымды айтсам, мен бұл жерде алғаш рет кейбір балықтар түрін көрдім, оларды жергілікті тұрғындар тағамдарына қолданады. 

Сямындағы климат субтропикалық, сондықтан қалада біздің аймаққа өте ерекше жемістерді сатып алып дәмін көруге болады. 

Көшелік блин сатушысы. 

Жергілікті «арбат» – жаяужүргінші Walking street көшесі. Бірақ, өзінің тайлық Патайядан – консервативті. Басым бөлігі дүкендер. 

Сямында шағын және орта бизнес өсуде, бірақ бұл жерде тұрғын үй қымбат. 

Үй қымбатшылығы үйлерді мүлдем салмайтындарында шығар. Бұл қытайлық басшылықтың саясаты көрінеді, олар қаланы асырып тұрғындарға толтырғысы келмейді. 

Көшеде қууырылған манго, жүгері, каштан және де көптеген басқа тағамдардың дәмін көруге болады. 

Қалада аласа пудельдер өте танымал. 

Қытайлықтар көшіруде шеберлер, әсіресе көлік өндірісінде. 

Бұл көліктермен қала ішін полиция аралайды. 

Жалпы, жергілікті тұрғындардың қозғалыс үшін ең ерекше жабдықтарды қолданатындары таңқалдырады. 

Қытайлық smart. Біздің отельге кіре берісте тұрды.

Қалада канттык сәулет стилі кездеседі. 

Субтропикалық климат және теңіздің жақындығы жергілікті тұрғындарыдың курортты мінездерінің себепшісі шығар. 

Жағалау аймағы. Жылышырай танытпайтын Тайваньнның жақындығы әсер етуде...

ҚХР Халық-Құтқарушы армиясының жас лейтенанты үйленді. 

Сямынде мен алғаш рет жалған маржанды қалай өсіретіндерін көрдім. Оны сод жерде сатып жібереді, бөлек те, зергерлік бұйым ретінде де. 

Бәрі өте оңай: қабыршаққа өсімдік дәндерді салады, олар уақыт өткеннен кейін перламутр қабатымен қабатталады. 

Маржанды шағын центрифугада тазалап, сырлайды. 

Түнгі Сямын керемет! 

Бұлт және жұлдыздар реңіндегі футуристтік Сямындық мұнара. Түстер шынайы, Nikon D 800 E фотокамерасының матрицасы түнгі спектрды дәл осылай көреді. 

Мұнара ішінде шағын мұражай орналасқан. 

Сыртынан қарағанда өте нәзік көрінетін түрлінің бәрі өте мықты шынымен қабатталған. Оның үстімен жүріге болады, бұл өте ерекше сезімдер екен. 

Мұражайда түрлі артефакттар қойылған. 

Мысалы, фарфордан жасалған ескі бұйымдар. 

Немесе өте әдемі буддистік мүсіндер. 

Жалпы, Сямын түнде қазіргі Қытайдың рухын жақсы жеткізеді. 

Бұл жерде өзіндің сәулет стилі қалыптасқан. 

Сонымен қатар ол әлемнің басқа стиліне ұқсамайды. 

Қала құрлықпен бірнеше ірі көпірлермен жалғанған. 

Түнде жағалауда. 

Бұл жерде тірі музыкасы бар кафелер көп. 

Орындаушылар көбінесе брит-поп жанрында өнер көрсетеді. 

Бұл жерде өте шулы, сыра мен жақсы әуендер көп. 

Қытайлықтар уақытты үлкен топтармен, отбасы және достарымен өткізгенді ұнатады. 

Өзінің ежелгі тарихын ешқашан ұмытпайтын қазіргі қытайлық мегаполис осындай. 

Бөліс
Григорий Беденко
Григорий Беденко
журналист, фоторепортер, блогер
КОММЕНТАРИИ ()
Осталось символов: 1000