VOX POPULI Жанна Ахметова 14 апреля, 2015 08:00

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР ШЫҒЫС ПОЛЮСТЫ БАҒЫНДЫРУДА.

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР ШЫҒЫС ПОЛЮСТЫ БАҒЫНДЫРУДА.
Фото: Жанна Ахметова
Шығыс енінің 90 градусы. Бұл жер нүктесінің ұзындығы жоқ, бұл жерде барлық мередиандар жиналады, бұл осы жерде уақыт та жоқ деген сөз. Бұл жерде жарты жыл полярлық түн, одан кейін сол уақыттай полярлық күн жалғасады. Бір жылдың ішінде тек қана бір күншығыс пен бір күн батыс. Жердің Солтүстік полюсыне қош келдіңіздер!

Оңтүстік полюсты бағындырып, Қазақ Географиялық қоғамы Солтүстік полюсті де бағындыру үшін аттанды. Және бүгінгі заманға Солтүстік Полюске дейін түрлі нұсқалармен, мысалы, тікұшақ немесе иттер және жүргінішілермен  жетуді ұсынатын көптеген компаниялар болса да, біздің шаңғышылар мақсатқа жетудің ең қиын жолын – шаңғымен экспедицияны таңдапты. 

Пери және Амундсен кезеңдерінен бері адамзат көлік және техникалық жабдықтардың үлкен көлемін ойлап тапса да, бұл жердегі климаттық қалып өзгерізсіз. Сол баяғы суық жел, сынып және саяхаттап жүрген мұздар, торостар, және Арктиканың ең ірі жыртқышы ақ аюды кездестіру қаупі. 

Солтүстік полюс – бұл жәй ғана бүгін бір мұздағы, ертең басқасындайғы жәй ғана градус. Оны әлі табу керек. Аркитканың бағындырушылары  Егер сіз Солтүстік Полюс нүктесін  екі метр ара қашықтақта айналып өтсеңіз, сізді әлемдіқ саяхат жасады деп сенімді айтуға болады» деп қалжыңдайды. 

Қазақ Географиялық қоғамының шаңғышылары жолға шықты. Vox populi сіздерге спортшылар қалай дайындалып, оларды қалай шығарып салғандары жайлы айтып береді. 

Алматы – Мәскеу – Осло – Лонгйир. 14 сағаттық сапардан, үш рет қайта ұшудан кейін, экспедиция Шпицберген аралында орналасқан, Лонгйир қаласына, жердің ең шеткі  нүктесіне жетті. 

Архипелагты Солтүстік Мұзды мұхиты шаяды. Дәл осы жерден әлемнің түрлі бұрышынан жиналған оқпға іздеушілер Солтүстік  Полюске деген сапарларын бастайды. 

Лонгйир ақ аюлардың пактық мұзға деген маусымдық көшуінің жолында орналасқан. Сондықтан архипелагта улкенколибрлі қаруды ұстап жүру жөн.  Бұл жерде сонымен қатар шпицбергендік солтүстік бұғылар, песцы, құстардың алуан түрін, ал мұздарда демалып жатқан итбалықтарды кездестіруге болады. 

Лонгйир – аралдың ең ірі елді мекені. Бұл жерде 2500 астам адам өмір сүреді. Қала көбінесе туризмның арқасында тіршілік етеді. Бұл жерде, аралдың басқа елді мекендерімен салыстырғанда бір ғана көмір шахтасы жұмыс жасайды. 

Ия, архипелагта тасты жоғарыкалорийялық көмірдің үлкен кендері оранласқан. Соңғы бағалаулар бойынша, олар 10 миллиард тоннаны құрайды. Сондықтан, аралдың ең басты символдарының бірі ол шахтерға арналған ескерткіш. 

Сонымен қатар, бұл жерде ғалымдар тобы жұмыс істейді, көбінше палеонтологтар, олар уақыттан уақытқа бұл жердеежелгінің қатып қалған өсімдіктер және  жануарлары бар породаларын табады. Қазақстандық Шаңғы Экспедициясының мүшесі  ғалым Нұрбол Баймұханов та зерттеулер жүргізеді, тек этногенез саласында. 

Экспедицияның басталуына бірнеше күн бар, сондықтан Сергей Бодров, Константин Орловжәнеи Бахыт Керімжанов шаңғышылар Лонгйирмен серуендепқайтуға кетті. 

Бұл жердің кез келген дүкенінде арктикалық саяхат үшін бір нәрсе табуға болады. Дорбалар, карабиндер, арнайы көзілдіріктер, баскиімдер, термокиім, және басқа да жылытатын жабдықтар. 

Қаладағы көлік те арнайы. Барлық жерде қармен жүруге арналған машиналар, ал әдеттегі көліктерге айтарлықтай үлкен шеге мөлшеріндегі иенлері бар. 

Аралда түрлі ашаналар да бар, бұндай қарда олар жергілікті тұрғындар үшін қажет

Лонгйирдегі екінші күні шаңғышылар тобы барлық қалаушылар қажетты заттарды жалға ала алтын арнайы қоймаға барды. 

Арнайы жабдықтар, шаңғы, аяқ киім, ұйықтауға арналған қаптар, палаткалар, және, әрине қайық – шана. 

Батсысы алынған соң, пешті сынап көру керек. 

Шәйнексіз болмайды. 10-12 күн, дәл осы мерзімде сапарды жалғастырады, сондықтан шәйсіз еш қазақстандық шыдамайды. 

Енді арға шығып, шаңғылардың сенімділін байқап көру қажет. Мұздың үстіндегі сапар үшін арнайы, артқа сырғымайтын, тек қана алға жылжитын шаңғылар болады. 

Шаңғыларды сынап көрдік. Енді «Мұзда палатка құру» сабағын қайталау керек. Топтық жұмыстың үш минуті және арктик-отель дайын!

10-12 күн ішінде спортшыларға ұйықтап, жүзіп, тамақтануға тура келеді. Сондықтан, олардың қайықтары  бұл экстрималды сапар үшін арнайы құралдармен төбесіне дейін толтырылған.

А мынау – арктикалық тағам. Әр күнге бір біреуден. Әрине, әр Арктиканы бағындырушы оған әдетті тағамды жегісі келетін еді, бірақ олар үйлерінен шекаралардан түрлі техника және құралдардың көптеген килограмдарын арқалап келеді. Және көптеген елдерге тамақ өткізуге болмайды. Сондықтан оларға осы қоймада жинап бергенге қанағат ету қалады. Бұл таңдамайтын «ғарышкер тамағы» секілді. 

Бәрі жиналып, сыналып, байқалған. Енді шаңғыға тұрып жаттығу керек. 

Мұз қатқан өзенмен спортшылар күніге 15 километрден өтеді. Енді беліндегі барлық құралдармен бірге. 

Шаңғышылар алты күн қолайлы ауа райын күтті. Солтүстік Полюстен 250 км жердегі мұзда орналасқан Барнео бекетінде, жел тұрып, қарды борандар болды, сондықтан ұшақты отырғызу мүмкін емес еді.

Және міне, 9 сәурде экспедиция басталды. Біз жігіттерді ұшаққа жейін шығарып салып, оларға Жердің Солтүстік Полюсын бағындыруда сәттілік тіледік. 

Бөліс
Жанна Ахметова
Жанна Ахметова
Главный редактор Vox Populi
КОММЕНТАРИИ ()
Осталось символов: 1000